ریزش مو
با
اینكه دیگر در انسان از مو به عنوان محافظ، نگهدارنده حرارت و یا پوشش
استفاده نمی شود، هنوز عامل مهمی در ظاهر و شناخته شدن افراد می باشد.
ظاهر خوب و آراسته در روابط اجتماعی و انسانی مهم است.
بدن
انسان نزدیك به 5 میلیون فولیكل مو دارد، در حالی كه پوست سر 150-100 هزار
از این تعداد را در بر می گیرد. افراد با موهای بلوند بیشترین تعداد
فولیكول ها را در سر داشته و بعد از آنها مو قهوه ای ها و موقرمزها به
ترتیب قرار دارند. رویش طبیعی موی سر cm1-6/0 در ماه است.
سیكل طبیعی رشد مو برای
درك علت ریزش مو لازم است كه سیكل طبیعی رشد مو را بدانیم. فولیكول مو
برای تولید و بیرون فرستادن مو تكامل یافته است. مو از پروتئین هایی به
نام كراتین ساخته شده است. موی انسان به صورت دوره رشد- استراحت رشد می
كند. این سیكل سه مرحله دارد:1- آناژن: مرحله رشد 2- كاتاژن: مرحله تخریب 3- تلوژن: مرحله استراحت
به
دنبال دوره های رشد 8-2 ساله (آناژن) یك دوره كوتاه 4-2 هفته ای داریم كه
طی آن مو كاملاً تخریب می شود (كاتاژن) سپس مرحله استراحت (تلوژن) شروع
شده و 4-3 ماه طول می كشد. ریزش مو تنها هنگامی اتفاق می افتد كه سیكل رشد
بعدی شروع شده و یك موی دیگر رشد می كند. به طور متوسط روزانه 100-50 موی
در مرحله تلوژن می ریزند. این ریزش موی طبیعی است و همان ریزشی است كه در
دوش گرفتن و برس زدن مو می بینیم. این موها دوباره رشد خواهند كرد. در هر
زمان كمتر از 10% موها در مرحله استراحت هستند.
عوامل مختلفی می توانند
روی سیكل رویش مو اثر گذاشته و باعث ریزش موی دائمی یا موقت شوند: سابقه
تب بالا، بیماری های تیروئید، كم خونی، رژیم های غذایی خاص، زایمان و
شیردهی، مصرف بعضی داروها، بیماریهای التهابی یا عفونی پوست سر، مواد
شیمیایی، شیمی درمانی، استرس و غیره
شایعترین علت ریزش موی سر، ریزش
موی سر مردانه با زمینه ژنتیك می باشد. آندروژن ها مهمترین فاكتورهای
كنترل رشد موی سر انسان هستند. رشد سبیل، موهای زیربغل و ناحیه شرمگاهی به
آندروژن ها وابسته است. رشدموی سر وابسته به آندروژن ها نیست ولی آندروژن
ها برای ریزش موی تیپ مردانه و زنانه لازم هستند.
ریزش موی آندروژنتیك
"آندرو" ازهورمانهایی گرفته شده كه برای ریزش موی تیپ مردانه لازم هستند و "ژنتیك" از ژن به ارث رسیده ای كه برای بروز این ریزش مو لازم است. در مردها این ریزش مو، بعد از بلوغ هر زمانی كه میزان آندروژن های خون بالا رود، شروع می شود.
دومین
تغییر عقب رفتن خط رویش مودر شقیقه ها می باشد. این حالت در 96% مردان
سفیدپوست، چه آنهایی كه ریزش موی سر در آینده پیدا می كنند و چه آنهایی كه
پیدا نمی كنند، دیده می شود. سپس این ریزش به نواحی عقب تر پیشروی و به
قله سر ختم می شود.
موهای پشت و بغل سر چون فاقد گیرنده های هورمون مردانه می باشند، معمولاً نریخته و تا آخر عمر باقی می مانند.
با
اینكه تراكم مو با افزایش سن كاهش پیدا می كند، نمی توان در یك مرد جوان
كه ریزش موی آندروژنتیك دارد، میزان و نهایت ریزش را پیش بینی كرد.
معمولاً در كسانی كه در دهه دوم زندگی ریزش مو شروع می شود، كاهش مو
شدیدتر است.
در بعضی مقالات گزارش شده كه مردان در 20 سالگی 20%، در 30 سالگی 30 % و در 40 سالگی 40% احتمال ریزش موی آندروژنتیك را دارند.
میزان
آندروژن ها برای بروز ریزش مو لازم نیست بیشتر از حد طبیعی باشد. اگر ژن
ریزش مو موجود و آندروژن ها در حد طبیعی باشند، ریزش موی آندروژنتیك بروز
می كند.
روی سلول های حساس گیرنده های آندروژنی وجود دارند و بیشترین
تمایل را برای جذب به ترتیب برای دهیدروتستوسترون، تستوسترون، استروژن و
پروژسترون دارند. دهیدروتستوسترون پس از اتصال به گیرنده، وارد سلول شده و
روی هسته سلول تأثیر گذاشته و از تولید پروتئین توسط DNA جلوگیری می كند.
در نهایت رشد فولیكول متوقف می شود.
به این طریق، تعداد موهای موجود در
مرحله رشد (آناژن) و زمان مرحله رشد كاهش پیدا كرده و منجر به موهای كوتاه
تر می شود. موهای بیشتری به مرحله استراحت (تلوژن) میروند و این موها در
برابر آسیب های روزانه چون برس زدن و شستن حساستر می شوند. در مردان با
ریزش موی آندروژنتیك، تمام موهای ناحیه گرفتار به تدریج (ولی نه حتماً)
درگیر این جریان شده و با گذشت زمان توسط موهای كركی نازك پوشیده می شوند.
تولید پیگمان (دانه رنگی) نیز كاهش پیدا می كند و موها كمرنگ می شوند.
ناحیه مبتلا كم پشت به نظر رسیده و ممكن است طی زمان از مو خالی شود.
ریزش موی آندروژنتیك ارثی است و ژن آن می تواند از طرف پدر و یا مادر و یا هر دو به ارث برسد.
مدل های ریزش مو در زنان
مدل
های ریزش مو در زنان متنوع بوده و به راحتی قابل تشخیص نیستند. در بیشتر
موارد، ریزش موی زن ها به طور مؤثری درمان می شود. برخلاف مردها، در سنین
50 سالگی و بالاتر شروع می شود و ممكن است هیچ ارتباط ارثی واضحی نداشته
باشد. می تواند به صورت "ریزش موی تیپ زنانه" نبوده و از هیچ الگویی پیروی
نكند.
تشخیص ریزش مو در یك زن باید توسط یك متخصص پوست و موی باتجربه
صورت گیرد. در زنها نیز چون مردها شایعترین علت ریزش مو، آندروژنتیك
میباشد. اگرچه ریزش موی خانم ها با این علت معمولاً به سمت طاسی كامل چون
مردها نمی رود.
مدل های ریزش موی آندروژنتیك در زنها متنوع بوده و به شكل های زیر دیده می شود.- كم پشت شدن منتشر سر با كاهش واضح و بیشتر در قسمت پشت سر
- كم پشت شدن منتشر سر با كاهش واضح و بیشتر در قسمت جلوی سر بدون درگیری شقیقه ها
- كم پشت شدن منتشر سر با كاهش واضح و بیشتر در قسمت جلوی سر و درگیری خط رویش مو
باید
بدانیم كه ریزش مو در زنانی كه زود بالغ شده اند می تواند در سنین 20-18
سالگی شروع شود و در صورت درمان نشدن پیشرفت وسیعی داشته باشد.
از علل دیگر ریزش مو كه در خانمها بیشتر دیده می شود می توان از موارد زیر نام برد:
1- تریكوتیلومینیا Trichotillomaniaكندن موی غیر ارادی: معمولاً به صورت تكه ای وجود دارد. چرا كه عادت دارند از یك ناحیه مشخص مو بكنند. درمان این بیماری بدون شناختن منشاء روانی آن امكان پذیر نیست.2- آلوپسی آرئاتا Alopecia Areata یك مشكل سیستم ایمنی كه باعث ریزش اغلب به صورت تكه ای می شود. می تواند از كاهش منتشر تا تكه های وسیع جزیره ای كاهش مو در سر دیده شود. معاینه برای تشخیص الزامی است.3- آلوپسی مثلثیكاهش مو در شقیقه ها كه گاهی در بچگی شروع می شود. ریزش مو می تواند كامل باشد یا چند خط نازك باقی بماند. علت واضح نیست ولی درمان طبی و جراحی دارد.4- تلوژن افلوویومیك نوع شایع ریزش مو كه طی آن درصد بالایی از موها واردمرحله ریختن می شوند. علل آن عبارتند از: هورمونی، دارویی، تغذیه ای و در ارتباط با تنش5- آلوپسی تحت كششبیشتر در زنان سیاهپوست با مدل های موی خاص كه با كشیدن بیش از اندازه مو همراه هستند، دیده می شود.
